Chặng 2 – Hình thành đội, chọn mô hình
Chia cổ phần cho người đồng sáng lập: người bỏ tiền, người bỏ công
Văn bản áp dụng: Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 (VBHN 67/VBHN-VPQH, đã gồm Luật 76/2025/QH15 hiệu lực 01/7/2025) – còn hiệu lực ngày 13/11/2026
Không có tỷ lệ đúng cho mọi nhóm, nhưng có một nguyên tắc: tỷ lệ ghi trong hồ sơ phải bằng số tiền, tài sản mỗi người thật sự góp được trong 90 ngày. Phần đóng góp bằng công sức thì ghi vào thỏa thuận riêng, không ghi thành vốn góp.
Câu chúng tôi nghe nhiều nhất ở buổi tư vấn thành lập là: "Em bỏ tiền, bạn em bỏ công, chia bao nhiêu là công bằng?". Bài này đi qua các điều luật đặt sẵn, 4 cách chia hay dùng ở công ty nhỏ và một ví dụ có số.
Người bỏ công có được ghi là "góp vốn bằng công sức" không?
Không. Tài sản góp vốn là Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật và tài sản khác định giá được bằng Đồng Việt Nam (khoản 1 Điều 34 Luật Doanh nghiệp). "Công sức sẽ bỏ ra" không nằm trong danh sách này.
Nếu hồ sơ ghi người bỏ công "góp 300 triệu" mà họ không đưa tiền vào, hết hạn góp người đó chỉ có quyền theo phần đã góp, hoặc không còn là thành viên nếu chưa góp đồng nào (điểm a, b khoản 3 Điều 47).
Hạn góp vốn là bao lâu và quá hạn thì sao?
| Loại hình | Hạn góp | Quá hạn |
|---|---|---|
| Công ty TNHH hai thành viên trở lên | 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (khoản 2 Điều 47) | Chưa góp: không còn là thành viên; góp thiếu: quyền theo phần đã góp; công ty đăng ký lại vốn trong 30 ngày (khoản 3, 4 Điều 47) |
| Công ty cổ phần | 90 ngày, trừ khi Điều lệ hoặc hợp đồng mua cổ phần quy định ngắn hơn (khoản 1 Điều 113) | Chưa thanh toán: đương nhiên không còn là cổ đông (điểm a khoản 3 Điều 113) |
Nghĩa là con số ghi trong hồ sơ là lời hứa có hạn chót. Ghi "cho đẹp" rồi không góp đủ thì sau 4 tháng nhóm lại phải làm hồ sơ thay đổi.
Công ty cổ phần có những ràng buộc gì với cổ đông sáng lập?
- Công ty cổ phần mới thành lập phải có ít nhất 03 cổ đông sáng lập (khoản 1 Điều 120); số cổ đông tối thiểu là 03 (điểm b khoản 1 Điều 111).
- Các cổ đông sáng lập phải cùng đăng ký mua ít nhất 20% tổng số cổ phần phổ thông được quyền chào bán khi đăng ký thành lập (khoản 2 Điều 120).
- Trong 03 năm đầu, cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập được tự do chuyển nhượng cho cổ đông sáng lập khác; bán cho người ngoài phải được Đại hội đồng cổ đông chấp thuận và người định bán không được biểu quyết việc đó (khoản 3 Điều 120).
- Hạn chế này không áp dụng cho cổ phần mà cổ đông sáng lập mua thêm sau khi đăng ký thành lập (khoản 4 Điều 120).
Người góp ít tiền có giữ được quyền điều hành không?
Có, trong 3 năm đầu, nếu nhóm chọn công ty cổ phần và dùng cổ phần ưu đãi biểu quyết. Loại cổ phần này có nhiều phiếu biểu quyết hơn cổ phần phổ thông, số phiếu do Điều lệ quy định; chỉ cổ đông sáng lập và tổ chức được Chính phủ ủy quyền được nắm giữ (khoản 1 Điều 116).
Ưu đãi của cổ đông sáng lập có hiệu lực 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận, sau đó chuyển thành cổ phần phổ thông (khoản 1 Điều 116). Người nắm loại cổ phần này không được chuyển nhượng, trừ theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực hoặc thừa kế (khoản 3 Điều 116).

Công ty TNHH: thành viên muốn bán phần vốn thì sao?
Phải chào bán cho các thành viên còn lại theo tỷ lệ phần vốn của họ, cùng điều kiện. Sau 30 ngày kể từ ngày chào bán mà họ không mua hoặc không mua hết, mới được bán phần còn lại cho người ngoài (khoản 1 Điều 52).
Điều này bảo vệ nhóm khỏi người lạ vào công ty, nhưng cũng làm việc rút vốn chậm hơn. Nên ghi sẵn trong Điều lệ cách định giá khi một người muốn rút.
4 cách chia hay dùng ở công ty nhỏ là gì?
| Cách | Làm thế nào | Hợp khi | Rủi ro |
|---|---|---|---|
| 1. Chia theo tiền thật, trả lương cho người làm | Tỷ lệ vốn bằng đúng số tiền mỗi người góp; người điều hành nhận lương | Chênh lệch tiền góp lớn | Người làm thấy mình chỉ là "nhân viên" |
| 2. Người làm góp ít, được mua thêm khi đạt mốc | Thỏa thuận: đạt mốc doanh thu hoặc làm đủ thời gian thì được mua thêm phần vốn theo giá định trước | Muốn giữ người làm lâu dài | Phải ghi rõ mốc, giá; khi thực hiện phải làm thủ tục tăng vốn hoặc chuyển nhượng |
| 3. Cổ phần ưu đãi biểu quyết cho người điều hành | Công ty cổ phần, Điều lệ cho cổ đông sáng lập điều hành nhiều phiếu hơn | Người góp tiền tin người làm | Chỉ hiệu lực 03 năm; cần ít nhất 03 cổ đông sáng lập |
| 4. Chia đều | Mỗi người một phần bằng nhau | Đóng góp thật sự ngang nhau | Hai người 50/50 dễ bế tắc |
Cách 2 gần với kiểu "chia dần theo thời gian gắn bó" của các nhóm khởi nghiệp. Luật Doanh nghiệp không có điều riêng cho kiểu chia này, nên mọi chi tiết phải nằm trong thỏa thuận giữa các thành viên và được làm đúng thủ tục khi thực hiện.
Ví dụ: một người bỏ tiền, một người bỏ công thì chia thế nào?
Anh A có 400 triệu. Chị B giỏi bán hàng, có 100 triệu. Nếu ghi hồ sơ 50/50 với vốn điều lệ 1 tỷ, mỗi người phải góp 500 triệu trong 90 ngày. A thiếu 100 triệu, B thiếu 400 triệu.
Hết hạn, công ty phải đăng ký vốn điều lệ và tỷ lệ bằng số đã góp trong 30 ngày (khoản 4 Điều 47): vốn còn 500 triệu, tỷ lệ thật là 80/20. Nhóm mất thêm một bộ hồ sơ và một lần tranh luận.

Cách sát thực tế hơn:
- Vốn điều lệ 500 triệu: A 400 triệu (80%), B 100 triệu (20%).
- B nhận lương điều hành theo mức hai người thỏa thuận.
- Thỏa thuận riêng: B đạt mốc doanh thu năm thứ hai thì A chuyển nhượng cho B 100 triệu phần vốn theo giá định trước, để B lên 200/500 = 40%. Hoặc B góp thêm khoảng 166,7 triệu vào công ty: (100 + 166,7) ÷ (500 + 166,7) ≈ 40%.
Muốn B có tiếng nói ngang A ngay từ đầu, nhóm có thể cân nhắc công ty cổ phần với cổ phần ưu đãi biểu quyết, nhưng khi đó cần ít nhất 3 cổ đông sáng lập. Các điều khoản nên ghi ra giấy: xem bài góp vốn làm ăn với bạn bè: 5 điều ghi ra giấy.
5 câu nào phải trả lời trước khi chốt tỷ lệ?
- Mỗi người thật sự đưa vào bao nhiêu tiền, trước ngày nào?
- Ai làm toàn thời gian, ai làm bán thời gian?
- Người làm nhận lương bao nhiêu trước khi chia lãi?
- Ai rời đi trong 1–2 năm đầu thì phần của họ xử lý thế nào, theo giá nào?
- Hòa phiếu thì ai quyết?
Câu hỏi thường gặp
Cổ đông sáng lập muốn rút trong năm đầu thì sao?
Được bán cho cổ đông sáng lập khác. Bán cho người ngoài trong 3 năm đầu phải được Đại hội đồng cổ đông chấp thuận (khoản 3 Điều 120).
Đổi tỷ lệ sau khi đã thành lập có phải làm thủ tục không?
Có. Chuyển nhượng hoặc tăng vốn đều phải làm hồ sơ đăng ký thay đổi hoặc thông báo với Cơ quan đăng ký kinh doanh tùy trường hợp. Chốt tỷ lệ kỹ từ đầu giúp đỡ một lần làm hồ sơ về sau.
Hai người có lập công ty cổ phần được không?
Không. Công ty cổ phần cần tối thiểu 03 cổ đông (điểm b khoản 1 Điều 111). Hai người thì chọn công ty TNHH hai thành viên trở lên.
Căn cứ
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH ngày 15/8/2025 (gồm Luật 76/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2025): khoản 1 Điều 34; khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 47; khoản 1 Điều 52; điểm b khoản 1 Điều 111; khoản 1, điểm a khoản 3 Điều 113; khoản 1, khoản 3 Điều 116; khoản 1, 2, 3, 4 Điều 120 – Công báo 1105+1106 ngày 31/8/2025.
- Ngày tra: 13/11/2026.
Gói giải quyết

Thành lập công ty
- Trọn Gói Khởi Nghiệp
- Khai thuế ban đầu
- Chữ ký số 3 năm
3.210.000 đ/hồ sơ.
Đã gồm VAT, lệ phí nhà nước
Xem chi tiết ›

Chuyển nhượng cổ phần
- Kiểm trường hợp phải đăng ký
- Soạn và nộp trực tuyến
- Theo dõi đến khi có kết quả
1.780.000 đ/hồ sơ.
Đã gồm VAT 8%
Xem chi tiết ›
